استادبزرگ جاناتان هاکینز، قهرمان دو دوره شطرنج انگلیس و نویسنده کتاب آموزش شطرنج حرفهای ‘آماتور تا استاد بینالمللی’ در 42 سالگی درگذشت. داستان پیشرفت او الهامبخش شطرنجبازانی است که دیر شروع کردهاند.
استادبزرگ جاناتان هاکینز (Jonathan Hawkins)، قهرمان دو دوره شطرنج انگلیس، نویسنده کتاب آموزش شطرنج حرفهای ‘آماتور تا استاد بینالمللی’ و مربی برجسته، روز دوشنبه 22 دسامبر 2025 (1 دی 1404) در سن 42 سالگی پس از نبردی سخت با یک نوع نادر سرطان درگذشت. خبر درگذشت او تنها یک هفته پس از آن منتشر شد که استادبزرگ دنیل گورملی (Daniel Gormally) کمپین کمک مالی برای هاکینز و خانوادهاش را راهاندازی کرده بود.
هاکینز که متولد 1 می 1983 در کانست، دورهام انگلستان بود، نمونه کامل یک ‘بهبوددهنده بزرگسال’ محسوب میشد که در سن نسبتاً بالا به سطح استاد بزرگی رسید. داستان پیشرفت او از یک بازیکن معمولی باشگاهی به استادبزرگی، درسهای ارزشمندی در کتاب آموزش شطرنج حرفهای او ارائه میدهد.
داستان الهامبخش پیشرفت در شطرنج
- شروع دیر هنگام: هاکینز در دوران نوجوانی و اوایل بیست سالگی یک بازیکن متوسط باشگاهی بود. در 18 سالگی، ریتینگ انگلیسی او حدود 150 (معادل تقریباً 1800 فیده) بود.
- پیشرفت شگفتانگیز: تا سال 2006 و در 23 سالگی، مرز 2200 را شکست و به سرعت پیشرفت کرد. در سال 2008 استاد فیده و در 2010 استاد بینالمللی شد.
- رسیدن به استاد بزرگی: در آگوست 2012 در 29 سالگی مرز 2500 را گذراند و دو سال بعد عنوان استادبزرگی را کسب کرد.
رمز موفقیت در کتاب آموزش شطرنج حرفهای
در سال 2012، هاکینز ‘راز’ موفقیت خود را در کتاب پرمحتوا و آموزشی خود با عنوان ‘آماتور تا استاد بینالمللی: ایدهها و روشهای تمرینی اثباتشده’ منتشر کرد. این کتاب آموزش شطرنج حرفهای تبدیل به یک مرجع ارزشمند برای بازیکنان مشتاق پیشرفت شد.
هاکینز در مقدمه کتابش نوشته بود: ‘من متقاعد شدهام که مطالعه دقیق آخر بازی، بزرگترین جهش در بازی من را ایجاد کرد.’ او تأکید میکرد که امروزه همه در افتتاحیه و حتی وسط بازی خوب هستند، بنابراین شاید بیش از هر زمان دیگری، آخر بازی جایی است که میتوان حریفان را شکست داد.
دستاوردهای درخشان
- قهرمانی انگلیس 2014: اولین عنوان قهرمانی شطرنج انگلیس را در آبریستویث به همراه استادبزرگ دیوید هاول (David Howell) کسب کرد.
- قهرمانی مطلق 2015: سال بعد در کاونتری به صورت انفرادی قهرمان شد و لقب ‘شاهین’ را گرفت.
- عنوان استاد بزرگی: در پایان سال 2014 عنوان استادبزرگی توسط فیده تأیید شد.
فعالیتهای مربیگری و تأثیرگذاری
هاکینز به لندن نقل مکان کرد و با آنجلا ایتون، همسرش که او نیز شطرنجباز بود، آشنا شد. آنها کسبوکار مربیگری موفقی راهاندازی کردند. از شاگردان معروف او میتوان به دبلیوافام بودانا سیواناندان (Bodhana Sivanandhan) اشاره کرد.
کمپین کمک مالی و بیماری
یک هفته قبل از درگذشت او، استادبزرگ دنیل گورملی صفحه GoFundMe برای کمک مالی به هاکینز و خانوادهاش راهاندازی کرده بود. در زمان نگارش این خبر، بیش از 27,000 پوند (معادل حدود 3,400,000,000 تومان) جمعآوری شده بود.
هاکینز با کارسینوم نورواندوکرین سلول بزرگ، یک نوع نادر و بهخصوص تهاجمی سرطان تشخیص داده شده بود. او تازه دوره جدید شیمیدرمانی را آغاز کرده یا در آستانه شروع آن بود.
واکنش جامعه شطرنج
استادبزرگ گاوین جونز (Gawain Jones) در ایمیل خود به Chess.com نوشت: ‘در دورهای که بازیکنان دارای عنوان جوانتر و جوانتر میشوند، جاناتان امید را برای کسانی که دیر به شطرنج میآیند فراهم کرد.’
افام تیم وال (Tim Wall)، مدیر توسعه جوانان فدراسیون شطرنج انگلیس گفت: ‘او تقریباً بهطور کامل خودآموز از بازیکن باشگاهی تا استاد بینالمللی و سپس استادبزرگ بود که کاملاً منحصربهفرد است.’
پرسش از مخاطبین
داستان زندگی جاناتان هاکینز چه درسهایی برای شما دارد؟ آیا کتاب آموزش شطرنج حرفهای ‘آماتور تا استاد بینالمللی’ را مطالعه کردهاید؟ تجربیات خود را با جامعه شطرنج ایران در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.
تصاویر: 1. جاناتان هاکینز در حال تدریس شطرنج – عکس از جان آپام/فدراسیون شطرنج انگلیس 2. جلد کتاب آموزش شطرنج حرفهای ‘آماتور تا استاد بینالمللی’